هدیه برای دانش تو

علي دهباشي : شعر يك هنر اصيل است و شاعر به عنوان يك هنرمند نه فقط به جامعه خود بلكه به جامعه بشري تعلق دارد، بنابراين به حكم وظيفه و اخلاق بايد اميال منطقي و نيازهاي واقعي مردم را منعكس كند و تصويري از واقعيات جامعه خود را. از اين رو بهترين زيور يك شعر به عنوان يك اثر هنري آراستن آن با آرمان هاي بزرگ و معقول جامعه است. اين معتمد اجتماعي و تاريخي يك شاعر هنرمند است.فردوسي به عنوان يك شاعر و در اصل يك هنرمند، در آن زمان كه كشمكش هاي جاه طلبانه سياست بازان بر قسمت مهمي از سرزمين ايران پنجه افكند و بيم، هراس، آشفتگي و سختي را براي ايرانيان فراهم آورده بود، به عنوان شاعري كه مسووليت اجتماعي و تاريخي خود را به درستي مي شناخت براي نجات فرهنگ و ادب فارسي قلم حماسه ساز و داستان پرواز خود را به دست گرفت و نقطه عطفي در تاريخ فرهنگ ايران رقم زد: جهان دل نهاده بر اين داستان همان بخردان و همان راستان شاهنامه فردوسي ادبياتي است سراسر تلاش و مبارزه، تلاش و مبارزه براي نيل به خود آگاهي فرهنگي براي كسب هويت و آزادي ايراني. فردوسي كه با سنت ها و آداب و معتقدات يك خانواده دهقان قرن چهارمي سرزمين خراسان پرورش يافته، خواه ناخواه تا پايان عمر بار خاطرات و تمايلات درباره حوادث سياسي كه در زمان خود او و نياكانش در سرزمين ايران روي داده، داوري مي كند و اين داوري يكي ديگر از اركان جهان بيني او مي شود.فردوسي هر واقعه داستاني يا تاريخي كه مي شنود يا مي خواند براي معيارهاي فرهنگي خود آرشيو مي كند و طي خلق حماسه شاهنامه، آن ها را به كار مي گيرد.به بيان ديگر مي توان تصور كرد كه فردوسي با تسلط به اوضاع زمانه خود در سطح ايران و جهان توانست چنين اثر جاودانه اي را خلق كند.همه شاهكارهاي ادبيات دراماتيك غم نامه هايي دارد همين گونه است كه در شاهنامه مي بينيم رويداد سوزناك تري از مرگ سهراب به وجود نمي آيد. آوازه تراژدي هاي فردوسي در شاهنامه طي سده ها از مرزهاي ادبيات ايران عبور كرده و به سراسر ادبيات جهان معرفي شده، تا جايي كه فردوسي را بزرگ ترين حماسه سراي جهان ناميده اند.شاهنامه به عنوان يك نمونه ادبي مورد تقليد شاعران ديگر قرار گرفته است، به ويژه در هند، شاعراني همچون احمدشاه بهمني، بهمن نامه را سرود كه براساس شاهنامه ساخته شده است. زيستن و انديشيدن در يك دوره خاص تاريخي و آفريدن شاهنامه از مردي چنين بدون ترديد مهم ترين سند ادبي و تاريخي است و شايد بهتر باشد بگويم بزرگ ترين اثر جامعه شناسي مردم ايران طي قرون و اعصار به شمار.