نوازش
نسان در هر ارتباط متقابل به دنبال کسب نوازش و توجه می گردد.
نوازش عبارت است از " توجه به حضور دیگری که ممکن است به صورت تماس جسمانی، نگاه و یا کلامی باشد و نیاز انسان به توجه و تأیید را ارضا می نماید. "
در واقع نوازش واحدی از توجه است که در فرد انگیزه ایجاد می کند. بارها مشاهده شده که نوزادان محروم از تحریک جسمانی، مستعد ابتلا به انواع مختلف بیماری هستند و گاه حتی فقدان تحریک جسمانی موجب مرگ آنان می شود.
تحقیقاتی حاکی از آن است که " محرومیت از محرک، موجب آسیب های ذهنی و واکنش های هیجانی از جمله روان پریشی می گردد " نوازش چه مثبت و چه منفی مورد نیاز بشر است و اگر از آن محروم باشد احساس طردشدگی به وجود می آید به طوری که نوازش منفی به نوازش نشدن ترجیح داده می شود.
نوازش مثبت :
نوازش مثبت موجب رشد عواطف سالم فرد می شود و احساس مطبوعی را در فرد بر می انگیزد که از ارتباط صمیمانه سرچشمه می گیرد.
نوازش منفی :
نوازش منفی احساس نامطبوعی در فرد به وجود می آورد مثل طرد شدن یا مورد کنایه قرار گرفتن که منجر به تحقیر شده و پیام " تو خوب نیستی " به فرد داده می شود.
درصورتی که فرد پیام نوازش مثبت را دریافت نکند مایل به پذیرش نوازش منفی خواهد بود و خود را محق آن می داند. انسانها از بی تفاوتی گریزانند.
از مجموعه نوازش های مثبت تحت عنوان " بانک اعتباری " یاد می شود.
نوازش شرطی :
توجهی که مشروط به انجام کاری به شخص داده شود، نوازش شرطی نام می گیرد مانند " تو را دوست دارم اگر ... "
نوازش غیرشرطی :
توجه به آنچه که واقعا در یک فرد وجود دارد مانند " چشم های تو خیلی زیبا هستند " نوازش غیر شرطی نامیده می شود.
نوازش کلامی :
هر گونه صحبت و توجه کلامی از یک "سلام" ساده تا صحبت های طولانی و درازمدت جزو نوازش های کلامی محسوب می شوند.
نوازش غیر کلامی (رفتاری) :
هر نوع توجه غیر کلامی از نگاه گرفته تا در آغوش گرفتن در شمار نوازش های رفتاری به حساب می آیند.
نوازش هدف دار :
به منظور این نوع نوازش در ارتباط با دیگران، با آگاهی از نوع احساس ها و ارزش ها، نوازش را از پیش تهیه و ارایه می نماییم، مثل خرید هدیه برای کسی.
نوازش بیرونی :
نوازش گرفتن از طرف شخص دیگر، برای رفتار سالم و سلامت روانی فرد لازم است و به این طریق نیاز شدید انسان به انگیزه و محرک بر طرف می شود.
طلب نوازش به جستجو برای توجه تبدیل و سبب می شود فرد در خود احساس سرزندگی و شادی کند. به عبارت دیگر، کمبود نوازش به وخیم شدن وضعیت روحی، هیجانی و جسمی فرد منتهی می شود.
به نمونه هایی از نوازش بیرونی توجه کنید:
- دوستی شما را می بیند لبخند می زند.
- همسر شما از عطری استفاده کند که شما دوست دارید.
- دوست شما تولد شما را تبریک می گوید.
نوازش درونی :
منشاءهای درونی همچون خاطرات قدیمی، تخیلات و عقاید جدید، نحرک و اشکال دیگری از خودانگیختگی را به همراه دارد که نوازش هار درونی نامیده می شود.
بخش مهمی از نوازش درونی، مجموعه ای از نوازش هایی است که ما در ذهن خود ذخیره کرده ایم. همه ما گنجینه ای از نوازش مثبت و منفی مورد علاقه مان را در ذهن نگهداری می کنیم. بعضی افراد فقط به نوازش های منفی توجه می کنند و اغلب خاطرات خود را در مورد نوازش های منفی بازنگری می نمایند. بعضی افراد دیگر، این گنجینه را به نوازش های مثبت اختصاص می دهند. بنابراین مانند این است که یک ذخیره ارزشمند در اختیار دارند و آن را در روزهایی که ذخیره نوازش های بیرونی آنان اندک است، استفاده می نمایند.
نوازش خویشتن :
نوازش خویستن نوعی از نوازش درونی است که شامل تعریف و تمجید از موفقیت های خود، تشویق و رضایت از خود بوده که به ما احساس خوبی می دهند و سبب رشد عاطفی - هیجانی ما می شوند. در کودکی به ما آموخته اند که " خودت را نوازش نکن " و ما را از این منبع مهم و همیشه در دسترس محروم ساخته اند.
نوازش مستقیم :
اگر در یک ارتباط متقابل و بدون واسطه نوازش مبادله گردد مانند سلام و احوال پرسی و فشردن دست یکدیگر، نوازش مبادله شده از نوع مستقیم است.
نوازش غیر مستقیم (پیک نوازش) :
چنانچه تبادل نوازش از طریق واسطه قرار دادن یک فرد با یک شی انجام پذیرد، مانند ارسال دسته گلی برای یک دوست، گفته می شود که نوازش غیرمستقیم صورت گرفته است.
بی تفاوتی :
به همان اندازه که نوازش مثبت محرک است، نوازش منفی هم ایجاد تحرک می کند، ولی دری بی تفاوتی هیچ گونه ایجان انگیزه مثبت یا منفی وجود ندارد. بنابراین بی تفاوتی نوعی نادیده گرفتن است. انسان ها مایل هستند نوازش مثبت را به نوازش نداشتن ترجیح می دهند، در واقع بی تفاوتی حتی از نوازش منفی دردناک تر است.
جالب است که انسان پیام " تو انسان خوبی نیستی " رو به بی تفاویت ترجیح می دهند.
قوانین محدود کننده و غلط :
* خودت را نوازش نکن. یعنی هر خاطره شیرین در ذهن که منجر به احساس شادی و ارزشمندی می شود مرور نمی شود.
* نوازش را که می خواهی و به تو می دهند، آن را نپذیر.
* نوازشی را که به آن مایل نیستی طرد نکن. یعنی هر زمان به تو پیام منفی رسید رد نکن و بپذیر.
* اگر تمایل داری به کسی نوازش بدهی، از آن خودداری کن. بسیار پیش می آید که مایل به نوازش کردن کسی هستیم ولی مطمئن به پذیرش او نیستیم و نمی دانیم قبول می کند یا نه. چون در تجربیات قدیم با استقبال فرد روبرو نشدیم و در شک ماندیم.
* وقتی به نوازش نیاز داری، آن را درخواست نکن. در زندگی با همسر بسیار مشاهده می شود که نیاز به نوازش موج می زند ولی کسی مایل به بروز و درخواست کردن نیست.
بارها مشاهده می کنیم کسی دست نزدیکانش (بچه - همسر و ...) را در دست دارد به طوریکه انگار دست غریبه ای را در دستش گرفته.
بارها شده که به خانه زوجی می رویم که نیاز به نوازش در آنها موج می زند. آنها به راحتی با دوستان خود درباره نیاز به حمایت عاطفی و نوازش شدن صحبت می کنند ولی اصلا همسر روحش هم خبر ندارد.
بارها شده در تنهایی های خودمان از بانک اعتباری یعنی نوازش های مثبت درونی خود استفاده نمی کنیم و خود را لایق آنها نمی دانیم. بیشتر نوازش های منفی را مرور می کنیم.
مجله روانشناسی - جامعه
از خود سوال کنیم :
چقدر به عزیزان خود نوازش می دهیم ؟ خواه شرطی - غیر شرطی - مستقیم - غیر مستقیم
چند بار به آنها ارزش حضورشان را گوشزد کردیم؟
چند بار درخواست نوزاش کردیم؟
اگر نوازش دریافت کردیم آیا طرف مقابل شادی و رضایت را در ما دید تا دفعه آینده با اطمینان بیشتر به طرف ما بیاید؟
آیا نوازش منفی می کنیم یا مثبت؟ آیا پیام تو ارزشمندی می فرستیم یا پیام تو به اندازه کافی خوب نیستی؟
عمر کوتاه است به فکر باشیم تا پشیمان نشده ایم.