جعرافیای استان مرکزی
استان مركزی تقریباُ در مركز ایران قرار دارد . این استان از شمال به استان های تهران و قزوین, از غرب به استان همدان , از جنوب به استانهای لرستان و اصفهان واز شرق به استانهای تهران , قم و اصفهان محدود است . این استان با مساحتی معادل 29530 كیلومتر مربع حدود 82 / 1 درصد از مساحت كل كشور را به خود اختصاص داده است . بر اساس آخرین تقسیمات كشوری درسال 1375 , استان مركزی دارای 8 شهرستان , 15 بخش , 19 شهر ، 60 دهستان و 1394 آبادی دارای سكنه و 46 آبادی خالی از سكنه است .
جغرافیای تاریخی استان
باستناد منابع تاریخی , استان مركزی در هزارة اول قبل ازمیلاد جزو ایالات ماد بزرگ بود كه تمام قسمت مركزی و غربی ایران را در بر می گرفت واز كانون های قدیم استقرار در فلات ایران به شمار می رفته است . درزمان سلوكیان , این منطقه , مخصوصاُ قسمت شمالی آن (دهستان خورهه) مورد توجه حكام یونانی قرار گرفت . وجود آثار باستانی باقی مانده ازاین دوران در خورهه مؤید این نظر است . در زمان خسروپرویز ـ پادشاه ساسانی ـ ایران به چهار بخش (كوست ) تقسیم شد. این چهار بخش عبارت بودن از : باختر (شمال) ، خورآبان یا خوارآسان (مشرق) , نیمروز (جنوب) و خوربران (مغرب) . این منطقه در كوست خوربران (مغرب) كه به معنی محل غروب خورشید بود قرار داشت . در قرن اول اسلامی این منطقه به نام ایالت جبال یا قهستان تغییر نام داد , به طوری كه جغرافیانویسان اسلامی این قرن , از آن به عنوان بخشی از بلاد پهلویان و به نام كوهستان یا قهستان (جبال ) نام برده اند. این منطقه درقرن دوم هجری همراه با همدان , ری و اصفهان به نام عراق عجم نامیده شد. در قرن چهارم هجری قمری شهرهای ایالت جبال عبارت بودند از: همدان , رودآور , خورمه (خورهه) , سهرود , ابهر , سمنان , قم , قاشان , روده , پوسته , كره , بره , گربایگان (گلپایگان) و .... در این دوره مراكز و كانونهای درجه اول شهری نیز عبارت بودند از : ساوه , تفرش , وره , ساروق و گلپایگان و شهرهای مبادلاتی درجه دوم نیز عبارت بودند از : محلات , خمین , كمیجان , میلاجرد ، خنداب , الیثار , سامان , خورهه , نیمور , نراق , دلیجان , جاسب , ماْمونیه , الویر و .... بودند . دراین مراكز غله , حبوبات , زعفران , انجیر , انار , سیب , انگور , گردو , بادام , قیسی وسایر محصولات سردرختی و باغی و خشكبار و گیاهان دارویی مانند ترنجبین در كنار محصولات صنایع دستی مانند : ظروف سفالی و مسی و پارچه و كرباس , گلیمنه , قالی و ... تولید می شد .درچند دهة اخیر با توسعه راه آهن و احداث كارخانجات مختلف , به مرور چهره منطقه عوض شد و بعد از تقسیمات جدید كشوری و ایجاد استان تهران و مركزی , این استان به مركزیت اراك به وجود آمد .